Ana Sayfa Bağlantılar Biz Kimiz İletişim
ANA SAYFA
Avrupa’da Stratejik Planlama: Lyon Kenti Örneği
Share 6 August 2007

Yaşadığımız mekânlar, gündelik yaşam pratiklerimizi daha kolay gerçekleştirebilmemiz için yeniden ve yeniden düzenlenip, tasarlanırlar. Mekânların “nasıl” tasarlanacağı konusu da, yüzyıllardır kent planlama disiplininin en önemli gündemini teşkil ediyor. Son yıllarda Türkiye’nin gündeminde de yoğun bir şekilde “Stratejik Planlama”yı görüyoruz. Herkesin konuştuğu, ama çoğu kişinin tam olarak nasıl yapılacağını bilmediği stratejik planlama, Avrupa’da 1990’lı yılların başından beri uygulanıyor. Stratejik Planlamanın ne olduğunu, Avrupa’daki uygulamalarda ne gibi eksiler ve artılar bulunduğunu gerçekleşmiş, sonucu alınmış deneyimlerden görelim.

1 2 3
____________________________________________

Hazırlayanlar: (MSGSÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü – 4. sınıf Atölyesi)
Gizem Aksümer
Gökçen Taşkın
Nefise Kahraman
Sinem Konuk
ve
Serkan Mutlu

1 LYON
“Avrupa’da Stratejik Planlama” dosyamızdaki ilk şehir Fransa’nın Lyon kenti. Lyon, Fransa’nın güneydoğusunda, Rhône – Alpes bölgesinde konumlanan, Kuzey Avrupa ile Akdeniz kentleri arasında ana ulaşım aksı üzerinde bir kent. Rhône – Alpes bölgesi sekiz bölümden meydana gelen ve İsviçre ile İtalya’nın kuzeyine sınırı olan bir bölge.

Şekil 1 – Rhône – Alpes Bölgesinin Fransa İçindeki Yeri

Kaynak: http://home.no.net, 25.10.2006

Doğal arazinin kalitesi ve sıra dağlar, bölgeyi turizm bakımından güçlendirmekte. Lyon aglomerasyonu ikinci Fransız aglomerasyonu. Tarihsel olarak su yollarının ve kara yollarının oluşturduğu kavşaklarda ve nehirlerin bir arada aktığı alanlarda gelişmiştir. Şehri diklemesine bölen ve güneyde birleşen Saône ve Rhône nehirleri, şehrin ortasında oluşturduğu yarımada ile doğal bir şehir merkezi yaratmaktadır. Şehrin sosyokültürel olarak en zengin yerleri, bu yarımadanın kuzeyinde bulunan Bellecour – Hôtel de Ville semtleridir. Lyon, Fransa’nın nüfus (1990 yılında 5,35 milyon), arazi, endüstriyel ve ekonomik gücü bakımından da ikinci idari bölgesidir.

Şehir ve kentsel alan bugün ciddi derecede sosyal ve ekonomik problemlerle karşı karşıya. Bu problemler 1970’lerdeki desantralizasyondan kalan demografik dinamikler ve sosyal eşitlik mirasları hakkındaki soruların artmasına sebep oluyor. Bölge, özellikle 1960 – 70 yılları arasında dikkate değer bir refah getirmiş olan güçlü bir endüstri alanı. Ekonomik varlığın ve nüfusun yaşam standartlarının gelişimi, güçlü ve dayanıklı gelişim inancı çerçevesinde geniş çaplı kentsel genişlemeye yol açmış.

1970’lerde yaşanan kriz ile Fransa’da birçok kentsel alanda ekonomik yeniden yapılanmaya gidilmiş. Lyon aglomerasyonundaki endüstriyel sektörler (COURLY alanı), 1976 – 84 arasında oldukça güç kaybetmiş. Kaybedilmiş olan işlerin bir bölümü servis sektöründe geri kazanılmış. Fakat bu durum, felaket tablosunun dengelenmesi adına yeterli olamamış, 1982’de iş kaybetme oranı % 8.2’lerde seyretmiştir. Lyon’daki bu ekonomik kriz, küresel demografik durgunluk dönemi ile birleşmiş ve nüfusun mekânsal yayılması artmış, buna bağlı olarak kent merkezi ile kentin çeperleri nüfus kaybetmeye devam etmiş.

1970 – 80 arasında gündeme gelen kentsel yenileme, sosyal grupların kent mekânındaki mekânsal dağılımlarını yeniden tanımlamıştır. Düşük gelir grupları, Vault en Velin ve Venissieux gibi birkaç komün içerisinde toplanmış ve böylece kentteki sosyal denge tehlikeye girmiş. Buna karşın ekonomik bakımdan daha üst sınıftaki gruplar, özellikle yarımadanın kuzeyindeki yerleşim merkezleriyle, yarımada etrafındaki yönetim bölgelerinde (arrondissement) toplanmış; bu da şehrin güneyindeki düşük gelir grupları ile orta-kuzey bölgelerdeki yüksek gelir grupları arasında kopukluğa neden olmuştur.

1.1 Lyon’da Yönetim – Yönetişim

İdari ve politik seviyede, kamu kurumları ve bu kurumların kentsel alana müdahaleleri beş kategori içerisinde incelenebilir:
1-Komünler
2-COURLY
3-Rhône departmanı
4-Rhône – Alpes Bölgesi
5-Merkezî otorite
Tüm bu kurumlar, kent planlamada ve alan yönetiminde çok güçlü yetkilere sahipti. 1980’lerdeki desantralizasyon gücün, farklı kurumlar arası hiyerarşi göz etmeden, devletten yerel otoritelere geçmesini sağlamıştır. Hepsi kent seviyesine müdahale edebilir hale gelmiştir.
COURLY 1966 yılında devletin otoriter kararı ile oluşmuş ve 1969’da kurulmuştur. Bünyesinde 55 komün ve Rhône bölümünün nüfusunun %75’ini bulundurmaktadır. Topluluk, komünlerin temsilcileri olan meclis üyelerinden oluşan kamusal idari bir yapıdır.

La communauté urbaine, kent yönetimindeki temel alanlarda söz sahibidir. Kent planlamadaki kamusal müdahalelerde, yerleştirmede (barınma), toplu taşımada, yol ve otoyol sistemlerinde, halk sağlığının korunmasında, su, yangın, katı atık, yüksek okul, arsa ve mülkiyet rezervlerinde yetki sahibidir. Kent planlama kapsamında, ana plan raporunun detaylandırılmasındaki zorlayıcı çerçeve olması ile topluluk, avantajlı bir konuma sahiptir.

Lyon kentsel alanındaki komünler kurumsal sistem içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Lyon kenti, 1990’da COURLY’nin nüfusunun %36,6’sını ve Rhône alanının nüfusunun %25,5’ini temsil etmesi ile kendi başına belirgin bir role sahiptir. Lyon belediye başkanı aynı zamanda communaute urbaine’in de başkanıdır. Communuaute urbaine, kentsel alandaki diğer komünler tarafından tanınmalıdır. Komünler, yapı izinlerinin onaylanmasından sorumludur.

Fransa’daki komün sisteminin üzerinde, bölümler halinde organize olmuş kantonlar vardır. Rhône bölgesindeki sosyal ve bölgesel dayanışma alanlarında sahip olunan rol, oldukça gelişmiştir. La communauté urbaine ve Rhône alanı, benzer özellikler gösteren bölgelere ve birbirleri ile çalışmalarını zorlaştıran, fakat önemli hale getiren istisnai bir konuma sahiptir.

Rhône – Alpes bölge konseyi karşılaşılan üç zorluk üzerine odaklanmıştır:

1-Bölgelerin dayanışması
2-Büyük kent ağları
3-Bölgesel seviyede önemli çıkarlar ortaya koyan proje ve konumlandırma eylemleri.

1.2 Plan Öncesi Siyasi Durum

Fransa, 70’lere kadar tekbaşlı bir ülke olarak tanımlanıyor, Paris dışındaki bütün kentler “taşra” olarak adlandırılıyordu. Paris’ten başka metropolün bulunmaması, tüm ekonomik faaliyetlerin bu kentte toplanmış olması, nüfusu da buraya çekiyor, kent içi sosyo-ekonomik dengesizlikleri uç noktalara taşıyordu. Bu sorunlar, büyük bir desantralizasyon projesini ve denge metropolleri yaratılma sürecini gündeme getirdi. 90’lara kadar yapılan çalışmalar, bu tek merkezliliği eskiye oranla azaltabilmiş olsa da, Paris’le yarışabilecek bir metropol yaratılamadı. Lyon’da yapılan plan da, bu politikaların bir ürünü olarak görülmelidir.

Paris’in yükünü hafifletecek şehirlerden biri olarak Lyon’un seçilmesine dair 2 önemli sebep sayılabilir.
1 — Lyon, coğrafi olarak Kıta Avrupası’nın merkezinde yer alır.
2 — Kent, çevre illerden öğrenci çeker, oldukça genç bir nüfusa sahiptir. Devlet de akademik faaliyetlerinin bir bölümünü, Paris’ten buraya kaydırmıştır.

1 2 3

 



Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Söğütlüçeşme için hazırladığı plana itiraz eden Kadıköylüler, arazinin yeşil alan olarak kullanılmasını talep etti             Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, mülkiyeti TCDD, İBB ve Maliye Hazinesi’ne ait olan Söğütlüçeşme İstasyon alanı için yeni bir planı askıya çıkarmıştı.     Yeni hazırlanan planla birlikte gar sahası 42 bin 451 metrekareyi kapsayacak. Proje [...]
ARŞİV
Subscribe