Ana Sayfa Bağlantılar Biz Kimiz İletişim
ANA SAYFA
Suyun Yoktan Varolduğu Şehir: Şuşter Şehri
Share 21 April 2010

Şuşter kenti, İran’ın güneyinde Huzestan eyaletinin kuzey kısmında yer alır. Fransız arkeolog Grishman’ın çalışmaları sırasında bu bölgede 10.000 yıl önce kurulmuş olduğu tahmin edilen mağara kentin ne denli eski bir yerleşim yeri olduğunu bize açıklayabilecek niteliktedir.

suster-1

Şuşter Kentinin Kültür Turizm Haritası

Dönemler içinde İskender, Mehrdati Eşkani ve Sasani dönemlerini yaşayan kent İslamiyet’in kente girdiği dönemlerde yazılan notlardan anlaşıldığı gibi Sasani döneminde oldukça önemli yapılara sahip olmuştur. Sonrasında Emeviler, Moğollar ve Timurlar kente girmiştir. Bu dönemlerde kent, zaman zaman yıkımlara uğramış, zaman zaman da yeniden yapılanmaları yaşamıştır. Ama en parlak kalkınma dönemini Safevi Devleti döneminde görmüştür.

suster-2

Şuşterde Değirmen ve Şelaleler

Bugün Şuşter kenti, gerek kendi imkânlarıyla yarattığı eşsiz doğası gerek pozitif bilimin aktif olduğu yoğun ve etkili tarihi ile ülke ve eyalet içinde önemli bir konuma sahiptir. Karun Nehri’nin kentten geçiyor olması, bu yerleşim yerinin önem kazanmasına başka bir neden olmuştur. Tarihte önemli stratejik bir bölgedir ve özellikle pozitif bilimlerin bu bölgede ileri seviyede olması kenti medeniyet seviyesinde ötelemiştir. Suyu bilimsel nitelikte yöntemlerle biriktirebilmiş ve bunu tarımda kullanarak kent ekonomisini ayakta tutmuşlardır ( köprüler, su havzaları, barajlar… ).

suster-3

Şuşter Kenti Su Kompleksleri Haritası

Suyun doğal kaynak olmadığı bir çöl kentinde, değirmenler ve şelaleler gibi önemli yapılanmalarla suyun optimum kullanımı kuşkusuz, bir mucizeden çok bilimin eseridir ve kente antik değer kazandıran bu oluşumlar bilimin sanatla beraber ustaca ele alınışından gelir. Birçok tarihi kaynakta da karşımıza çıkan odur ki, kent halkı su birikimleri oluşturmayı başarmış ve bunu kentin ekonomisine katkıda bulunur hale bile getirmişlerdir.

Geliştirilen sistemle nehrin akışı yönünde önü kapatılıp, baraj oluşturularak su birikimi sağlanmış ve tarlaları sulamak için 3 tünel açmışlardır. Bu tünellerle suyu yönlendirmeyi başarmışlardır. Değirmeni çevirdikten sonra suyun şelale gibi yine havuzlara geri dönüşü sağlanıyordu. 3 tünel içinden akıp, değirmenleri döndürerek akan suyun toplandığı yerin adı poştbend, 3 tünelin adı sekure ve suyun akıp toplandığı yere beliti adı verilmektedir. Değirmenler ve şelalelerin birleşimi olan bu çözüm gerek İran kentlerinde gerekse dünya kentlerinde eşine rastlanmayacak bilimsel bir yapı örneğidir.

Kentin en belirgin özelliklerinden birisi şelale ve değirmen oluşumlarının kent merkezi çevresinde topluluklar halinde bulunmasıdır. Böylelikle hem kent çevresindeki tarlalar sulanabiliyor, hem de kentin gerekli dönemlerde su ihtiyacını karşılayabiliyorlardı. Yani bu yapılar, birbirinden bağımsız değil birlikte çalışan bir bütündür. Bu nedenle suya doğal kaynaklarla sahip olamayan bu kent kendi var ettiği su yapılarıyla ‘’Su Kenti’’ olarak anılır. Tüm bu su yapıları görsel olarak ta kente huzur veren bir oluşumdur. Zira suyun doğal eksikliğini yaşayan kentte bu eksikliğin söz konusu bile olmadığı doğal bir etki bırakıyor.

Şuşter’de yer alan, şelale ve değirmenlerin yer aldığı bu kompleksler yapay olarak oluşturulmuş nehirlerle de bir bütündür. Bunların Sasani, padişahı Erdeşiri Babekan döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir.

Karun Nehri dağlardan dolaşarak Şuşter kentinin girişindeki Mizan Bendi ile ikiye bölünür (Gerger Yolu ve Shtit Yolu). Gerger yolu bendin güneyinden başlıyor, yine yapay olarak oluşturulmuş Gerger nehrine kadar devam eder ve Gerger köprüsüne kadar gelir. Bu noktada su oluşturulan 3 tünele dağılır ve tünelden geçen sularla değirmenlerin çalışması sağlanır.İşte bu eşsiz bir örnektir.

Unesco’nun listesinde de rastlanan kentte, kültür varlıklarının önemle korumaya alındığı Dünya ülkelerinde olduğu gibi, şu anda bu su yapıları üzerinde de restorasyon çalışmaları devam etmektedir.

suster-4

Şaadravan Bendi

suster-5

Mizan Bendi

suster-6

Değirmen

suster-7

suster-8

suster-9

suster-10

suster-11

suster-12

suster-13

suster-14

suster-15

suster-16

suster-17

suster-18

suster-19

suster-20

suster-21

Karun Nehri Üzerindeki Yeni Köprü

suster-22

Fotoğraflar İçin Kaynak:

http://bakhtiaryan.blogfa.com/cat-7.aspx

http://www.foto.ir/Gallery/ShowImage.aspx?ID=20261

http://poshtekooh.files.wordpress.com/2008/07

Derleyen:
Öğr. Gör. Dr. Mona PAŞAPUR
Yüksek Mimar / Şehir Plancı
Muğla Üniversitesi, Milas Sıtkı Koçman MYO,Milas MUĞLA
e-mail: monamikla@mu.edu.tr

Mimar Seda ŞAHİN

5 Yorum
  1. muhteşem bir yer burası ve bu nasıl bir doğa gerçekten? dünyada böyle yerlerin varlığı ve yerleşmenin doğallığı inanılmaz. karun nehri üzerine yapılan standart asma köprü bile mesela fazla kaçmış ve biraz kaba olmuş.

    özge semerci | 21 April 2010

  2. Doğu kentinde su mimarisi görmek ilginç. Su batının kullandığı bir kültür gibi zannedilirken demek ki eşlenince alttan bunlar çıkıyor.

    orhan günertem | 24 April 2010

  3. Daha önce de İran’dan bir dosyanız vardı ve bence o dosya da önemliydi. Kapalı Çarşı Mimarisi anlatılmıştı. Şimdiki su şehri de muhteşem doğrusu. Hazırlayan Muğla Üniversite’sinden Mona PAŞAPUR’ a teşekkürler.

    fikret ilker candaş | 25 April 2010

  4. Iranda böyle tarihi ve güzel şehirleri yanında, eksi su deposu olarak kullanılan ve ortalama 2.5-3 bin yıllık olarak hala bezıleri kullanmakta olan su sarnçları (Qanatlar) da mevcut. Yazınızı okurken o muhteşem su sarnıçları hatırladım ve bu sarınçları hakkında her hangi bir çalışmanız olup olmadığını merak ediyorum, yazınız için teşekkür ederim.

    Şerare Arbatlı | 25 April 2010

  5. Günümüzde Tokyo’da yağmur sularının tekrar kullanılabilmesi için yapılması tasarlanan sitemin birkaç bin yıl önce Ortadoğu’da kullanılmış olduğunu görmek gerçekten çok ilginç. Şehircilik ve şehir mimarisinin bu güzel örneğini bize tanıttınız için teşekkür ediyoruz.

    Harun Arbatlı | 26 April 2010


Yorum yazmak için


Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Söğütlüçeşme için hazırladığı plana itiraz eden Kadıköylüler, arazinin yeşil alan olarak kullanılmasını talep etti             Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, mülkiyeti TCDD, İBB ve Maliye Hazinesi’ne ait olan Söğütlüçeşme İstasyon alanı için yeni bir planı askıya çıkarmıştı.     Yeni hazırlanan planla birlikte gar sahası 42 bin 451 metrekareyi kapsayacak. Proje [...]
ARŞİV
Subscribe