Ana Sayfa Bağlantılar Biz Kimiz İletişim Forum
ANA SAYFA
Plaketli Beyoğlu Hatıratı
Share 22 November 2008

İstanbul’un ilk gece kulüplerinden “Serkldoryan”, Mehmet Akif Ersoy’un son nefesini verdiği “Mısır apartmanı” ve Jön Türkler’in buluşma yeri “Hacopulo pasajı” gibi birçok tarihi bina, dikkatli gözler için Beyoğlu’nu bir açık hava müzesine dönüştürüyor.

Beyoğlu Belediyesi, geçen yıl başlattığı “Beyoğlu’nun Belleği” adlı projeyle, tanınmış sanatçı ve yazarların yaşadığı evleri, toplumsal hayatta iz bırakmış lokanta, kafe, sinema, tiyatro, müzikhol ve stüdyoların olduğu ancak şimdi birçoğu başka amaçlarla kullanılan binaları belirleyerek, cephelerine o binaların tarihiyle ilgili bilgilendirici plaketler çakıyor.Proje, görkemli kültürel yaşamı ile eski Beyoğlu’nu gözünde canlandırmak isteyenler için İstiklal Caddesi’ni açık bir müze haline getiriyor.

Proje, görkemli kültürel yaşamı ile eski Beyoğlu’nu gözünde canlandırmak isteyenler için İstiklal Caddesi’ni açık bir müze haline getiriyor.

Beyoğlu’nda bugün başka amaçlarla kullanılan mekanlar, bir dönem tiyatro, sinema, opera ve müzikholleri ile entelektüellerin buluşma mekanlarıydı.Beyoğlu’nda bugün “Elhamra Han”da İstanbul’un en görkemli sineması “Elhamra Sineması”, Attila İlhan Kültür Merkezi’nin olduğu yerde 1896’da halka açık ilk sinema gösterisinin yapıldığı “Sponeck Birahanesi” bulunuyordu.

Ünlü “Çiçek Pasajı”nın yerinde de İstanbul’un ilk tiyatrolarının sergilendiği tarihi “Naum Tiyatrosu” vardı. Adını işletmecisi Mihail Naum’dan alan tiyatro, tanzimat döneminin önemli tiyatro olaylarına sahne oldu.

1844’te “Theatre de Pera” adıyla açılan tiyatroda sahnelenen ilk yapıt “Lucrezia Borgia” adlı bir opera oldu.

Ahşap yapı, çıkan bir yangın sonucu yanınca tekrar inşa edilerek 1849’da “Theatre Italien Naum” adıyla yeniden açıldı. 1870’te büyük Beyoğlu yangınıyla tamamen yanan tiyatronun yerine o zaman “Hristaki Pasajı” olarak bilinen bugünkü “Çiçek Pasajı” yapıldı.

Cumhuriyet döneminde ise “Çiçek Pasajı”nın girişinde açılan “Degüstasyon Lokantası”, dönemin yazar ve sanatçılarının uğrak yeriydi.

Yahya Kemal, Ahmet Haşim, İbrahim Çallı, Abidin Dino, Burhan Toprak ve Elif Naci gibi sanatçılara bu mekanda çok sık rastlanırdı. Mekan Orhan Veli’nin “Canan ki Degüstasyon’a gelmez, balık pazarına hiç gelmez” dizelerine de konu olmuştu.

Bugün “Darty Mağazası” ve “Robert’s Cafe”nin bulunduğu binada sanatçıların ve yazarların uğrak yerlerinden tarihi “Lebon” ve “Markiz Pastanesi” bulunuyordu.

19. yüzyılın ikinci yarısında açılan ve Fransız “Café” türünün ilk örneği olan “Lebon Pastanesi”, Namık Kemal ve Ziya Paşa’dan başlayarak Servet-i Fünuncular, Fecr-i Aticiler ve daha sonra çağdaş edebiyatçıları ağırlayan başlıca yerdi.

1890’larda “Lebon” karşı köşeye geçti, onun yerinde “Markiz Pastanesi” açıldı. O dönem “Markiz”, Abdülhak Şinasi Hisar, Edip Hakkı Köseoğlu, Celal Sılay ve Ragıp Sarıca gibi yazarların 5 çayına gittikleri, iş konuşmalarını gerçekleştirdikleri bir kulüp gibiydi.

Bugün hala yerinde olan “Rejans Lokantası” da Beyoğlu’nun tarihi mekanları arasında bulunuyor.

Bolşevik devriminden kaçıp İstanbul’a gelen general, kont, dük ve baronların birahane, bar ve lokanta açtıkları dönemde açılan “Rejans”, Rus ve Avrupa mutfaklarına ait zengin bir menüye sahipti.

Buraya yalnızca yazarlar değil, dönemin önde gelen siyasetçileri, bürokrat ve gazetecileri de giderlerdi.

Bugün Garanti Bankası’nın yerinde bulunan “Nisuaz (Niçioise) Pastanesi” ise Orhan Veli, İbrahim Çallı, Necip Fazıl, Sait Faik, Bedri Rahmi, Sadri Esad Siyavuşgil ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi tanınmış yazarların uğrak yeriydi.

Beyoğlu’nun en gözde tarihi mekanlarının başında hiç kuşkusuz “Mısır apartmanı” geliyor.

Abbas Halim Paşa’nın isteği üzerine mimar Hovsep Aznavuryan’a kışlık konak olarak yaptırılan binada, ihtişamlı balolar verilir, önemli toplantılar yapılırdı.

Paşanın varisleri tarafından apartmana dönüştürülen binaya, daha sonra Hollywood yıldızı Virginia ile evli olan Hayri İpar ve ailesi yerleşti.

Ünlü şair Mithat Cemal Kuntay da burada hayata veda etti. “Mısır Apartmanı” ayrıca Fuat Şemsi İnan’a, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Ulu Önder Atatürk’ün dişçisi Musevi asıllı Sami Günzberg’e de ev sahipliği yaptı. Atatürk’ün de dişçisinin muayenehanesinin burada bulunması dolayısıyla apartmana geldiği biliniyor.

Günümüzde film festivallerinin bir numaralı ev sahibi Beyoğlu, bu özelliğini de geçmişten alıyor. Birçok sinema salonunun bulunduğu İstiklal Caddesi’nde bugün L.C Waikiki Mağazası’nın olduğu binada “Şark Sineması”, Akbank İstiklal Şubesi’nin yerinde “Şık Sineması” ve “Cinema Palace”, ING Bank binasında “Rus-Amerikan Sineması”, Centro Mağazası binasının yerinde “Yıldız Sineması”, şu anda kapalı olan Megavizyon Mağazası’nın yerinde ise “Lale Sineması” vardı.

İstanbul’un en eski gece kulüplerinden “Serkldoryan” diye bilinen “Cercle d’Orient”ın bulunduğu bina da proje kapsamında plaket çakılacak önemli tarihi binalar arasında bulunuyor.

1880’li yıllarda Abraham Paşa tarafından ünlü mimar Alexsandre Vallaury’e yaptırılan bina, 1882 yılından itibaren İstanbul’un en eski kulüplerinden biri olan “Serkldoryan’a (Cercle d’Orient)” ev sahipliği yaptı.

Binanın girişinde bulunan kulübün üyelerinin çoğunluğu levanten, azınlık ya da yabancı uyruklulardan oluşuyordu ve şehrin ileri gelen zenginleriydi.

İstiklal Caddesi ile Yeşilçam Sokak’ın kesiştiği noktada 4 bin 103 metre kare arsaya ve 9 bin 873 metre kare net kullanım alanına sahip bina hala caddenin en büyük binası konumunda bulunuyor.

Beyoğlu Belediyesi tarafından “Beyoğlu’nun Belleği’ ’projesi kapsamında bilgilendirme plaketi çakılacak diğer tarihi binalar ise “Anadolu Hanı ve Pasajı”, “Tokatlıyan Oteli”, “Turkuvaz Lokantası”, “Bonmarşe”, “Karlamann Pasajı” ve “Şark Pasajı” diye bilinen Odakule, Apoyevmatini gazetesi ve İstanbul gazetesine ev sahipliği yapan “Suriye Pasajı” yer alıyor.

Türk edebiyatının önemli kalemlerinden yazar Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 1944-1951 arasında bir süre kaldığı “Narmanlı Yurdu” da plaket çakılacak diğer önemli binalar arasında bulunuyor.

1831 yılında inşa edilen ve 1880 yılına kadar Rusya Büyükelçiliği olarak kullanılan bina, 1914’e dek Rus hapishanesi olarak kullanıldı.

Daha sonra Narmanlı ailesinin mülkü olan bina, aile tarafından sonraki yıllarda stüdyo ve konut olarak kullanıldı, oda oda kiraya verildi.

Binada Aliye Berger, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Bedri Rahmi Eyüboğlu başta olmak üzere birçok yazar ve sanatçı kaldı.

“Narmanlı Yurdu”nun karşısında “Botter Apartmanı” da dönemin önemli mekanlarından biriydi. Tünel’de İsveç Büyükelçiliği’nin hemen yanında restore edilmek üzere bekleyen apartman, 19. yüzyılda İstanbul’a göç eden Hollandalı terzi Jean Botter tarafından yaptırıldı.

Osmanlı üst tabakalarınca çok tutulan ve çok zenginleşen Botter, söylenenlere göre Sultan Abdülhamid’in özel terzisiydi. Botter’in o günlerin gözde mimarı Raimondo D’Aronco’ya yaptırdığı apartman 1890’ların Art Nouveau akımının bir örneği olarak hala duruyor.

Beyoğlu’nun en özellikli pasajlarından biri olan ve 1871’de yapılan “Hacopulo Pasajı”, tüccar Hacopulo’ya aitti. Pasaj yapıldığı günden beri iplikçi, ibrişimci, düğmeci, şapkacı, terzi türünden ticaret ve sanat erbabını bir arada barındırdı.

Üst katları konut olarak kullanılan pasajın 13 numaralı dükkanında Ahmet Mithat Efendi matbaası vardı. Namık Kemal’in İbret gazetesi de bu matbaada basılırdı. Dolayısıyla “Hacopulo Pasajı”, bir dönem Jön Türkler’in buluşma yeri olmuştu.

Pasajda bulunan Çuhacıyan’ın opera tiyatrosu geçen yüzyıl sonundaki önemli kültür merkezlerinden biriydi. Ünlü fotoğrafçı Ara Güler’in babası Dacat Güler’in eczanesi de bu pasajda 38 numaradaydı. Pasaj, İstiklal Caddesi ile Meşrutiyet Caddesi’ni birbirine bağlayan üç ana yapıdan oluşuyor.

Beyoğlu Belediyesi, proje kapsamında fotoğraf tekniğinin bulunduğu ve yaygınlaştığı yıllarda İstanbul’daki ilk açılan fotoğraf stüdyoları ile İstiklal Caddesi’nin Taksim Meydanı’na bakan tarafında yer alan İstanbul’a su taşıyan Taksim Maksemi gibi birçok mekana daha bilgilendirme plaketi çakacak.

Kaynak: Radikal

39 Yorum
  1. Beyoğlu hafızası tazelemesi anlamında karşılaştırmalı fiziki-sosyal perspektif çizilmiş bu yazı ve de resimlerde. Ne iyi.

    candan | 23 November 2008

  2. SÜPER OLMUŞ ELİNİZE SAĞLIK

    Anonymous | 16 February 2009

  3. PAYLAŞIM ÇOK GÜZEL TEŞEKKÜRLER

    ……. | 16 February 2009

  4. Her fasıl açıldığında “eskilerden ve nostaljik yaklaşımlarla “Beyoğlu tarihinden” söz edenlere siz gerçekçi bir altlık ve kültür nesnelerini sunmuşsunuz. Hayır bilgi sahibi olmadan fkir sahibi olanlar çok fazla, onlar zaman ayırır bunları görür işallah.

    güngörzaman | 17 February 2009

  5. BEN HİÇ İSTANBUL/UN ESKİ HALINI GORMEMİŞTİM ÇOK GUZELMİŞ SİMDİ İSE TRAVESTİ VB HERSEY BEYOĞLUNDA ELLERİNİZE SAĞLIK CANIM

    aşık delikanlım | 23 June 2009

  6. sen görmek istediklerini yazmışın;)ben hiç denk gelmedim trawestiye felan

    Anonymous | 28 November 2009

  7. eski fotograflardan biri beyoglu degil. karakoydeki tunel cikisi meydani. istimlakler oncesinden.

    sanane | 18 January 2010

  8. Bu Geçmişe Damgasını Vurmuş Binalara Plaket Çakmak Önemli Değil ,Önemli Olan Bu Binaların Aslına Uygun Restore Edilerek,Geçmiş Dönemdeki Görüntüsüne Kavuşturulmasıdır.Beyoğlu Belediyesinin Yeni Kararlar Alıp ,Avrupada Olduğu Gibi ,Yıpranmış Bina Sahiplerine Binalarını Restore Etmeleri Yönün de Secenekler Getirip Restore Etmelerini Şart Koşmalıdır.Aynı Zamandada Maddi Yardımdada Bulunmalıdır.

    Anonymous | 22 May 2010

  9. Cok hos bir paylasim cok tesekkurler…Simdi orada olmayi cok isterdim .
    Cook seviyorum Istanbul seni ,kimse bilmez icini ,Ne cok sey var. Ne cok sey sakli sende eyy koca sehir,heeyy guzel Istanbul .

    Bircan | 26 May 2010

  10. hazırlayana sonsuz teşekkürler .bu şehri yaşamak lazım …..her anını ,her mevsimini ………iyiki istanbulda doğmuşum .iyiki dostlarımla bu şehrin güzelliklerini, AN larını paylaşabiliyorum…..

    feza27 mayıs 2010 | 27 May 2010

  11. Hayatimin yaridan fazlasi yurtdisinda gecti-su istanbul gibi tarihe malolmus bir sehri milemyum dan sonra hala rezil pis kirli tuvaletlerle tanitmaya kalkanlar onlar ki kendilerini cok iyi biliyorlar..Ayiptir ayip..istanbul da Adam gibi temiz umumi tuvaletlerimiz maalesef yok.Bu is ile bayagi mesgul oldum ve ilginc bir sonuca ulastim.Cok kucuk bir azinlik Hijyen bilincinde-cogunluk tuvaletleri kafarinin icinde kirli yerler olarak dusunuyorlar kafasinin icindeki kulturune gore yasam tarzini belirlemis onlara gore tuvaletler pis kirli olmali ancak ozaman icleri pis kokukulu tuvaletlerde rahat ediyor.Ortaya soyle bir zihniyet farkliligi cikiyor.Oda birileri kirli severken birileride hakli olarak temiz tuvaletleri istiyor.Kirli olmasini dogal karsilayanlarin yuzdesi arttikca durum daha da bok’a giriyor.Son sozum acaba iktidar doneminde lalelere harcana milyon dolarlar Tuvaletler icin harcanamazmiydi..??Yurtdisindan gelenler icin istanbul un tuvaletleri gercekten igrenc kirli ve pis kokulu… okudugunuz icin tesekkur ederim..

    Dr ve Cevre | 30 May 2010

  12. Resimleri çekenleri,yapılan yorumları yazanları gönülden kutluyor,
    tebrik ediyorum.Çok kısa da olsa eski İstanbul’u yaşamak ve de
    tanımak fırsatını buldum.Başarılar diliyor ve de eski İstanbul’u
    özlemle anıyorum.
    M.Engin Viranyalı (Gazeteci& Yazar)

    engin viranyalı | 30 May 2010

  13. Eski bir Istanbullku olarak cok duygulandim, fevkalade, ayrica bu arada ünlü Istanbullu bilge kiksi Jak DeLeon’u anmadan gecmeyecegim.

    Saygilar

    leon | 30 May 2010

  14. O YILLARDA YAŞAMAYI İSTERDİM BEYOĞLUNDA

    SERPİL TAMER | 31 May 2010

  15. Muhtesem bir nostalji yasadim. duzenleyenin, gonderenin yuregine saglik.

    ilkinkut | 31 May 2010

  16. geçmişte de çok önemli olan binaların günümüzde de değişimi uğramış olsalarda önemlerini korumalarını görmek çok güzel – harika bir arşiv – teşekkürler. bu arşivi ingilizce ye çevirmek mümkün olursa, yurt dışında bulunan yabancı arkadaşlarıma göndermeyi çok isterdim

    Şengül Aldemir | 2 June 2010

  17. Eh.! O kadar eski olmasada daha 50′li yillardanberi tanirim oralari.Karaca,Elhamra ,Haldun Dormen tiyatrolarinda ve yanan Tepebasi Sehir tiyatrosunda senelerim gecti ve sayenizde bir nebzede olsa gerilere gidip hatiralarim tazelendi.Sagolun emeklerinizden ötürü.www.tanerbayyurt.de

    Dr.Taner Bayyurt | 2 June 2010

  18. Beyoğlu

    eginli | 3 June 2010

  19. Insan icinde yasiyinca ,degisikligi hic farketmiyor.Yasim 61 , yani Beyoglunun eski sanini,sinemalarini, bilenlerdenim.Hatta Bap Kaferterya bile cocuklugumuz ve gencligimizin yeni ruzgarlarindandi.Sonra tabi paldir kuldur herkes Istanbula dolusunca, o nezahat ortadan kalkmaya basladi, ve guzel olan hersey cesitli sebeplerle kohnemeye ve ortadan kalkmaya basladi.Atilan tanitma ve onarma adimi iyi adim;ancak yukarida Anonim yazan bir baska arkadasa katiliyorum: Halen dokulmekte olan binalar aslina uygun olarak restore edilirse herhalde gercekten cok kiymetli bir is yapilmis olur.Bu soylediklerim Istanbulun diger semtleri icin de gecerli.Inanmayan Bostanci Catalcesmedeki sozumona koruma altindaki kosklere bir goz atsin. Istanbulun eski guzelligine kavusabilmesi dilegiyle…

    Oguz Akay | 3 June 2010

  20. kim hazırladıysa eline sağlık.

    m.Bülent TURKAN | 4 June 2010

  21. hazırlayanların eline sağlık,,

    bırde galatasaray lisesinin karşısındaki mado nun kesilen kolonları düzeltilse çok sevineceğiz

    esin turşucu | 4 June 2010

  22. mado’nun bulunduğu tarihi binanın kesilen kolonları duyduğuma göre “eskiden” miş. yani kesileli epey olmuş ve o kat çelik yapılmış mış, belediyesi de biliyor. hemen onun yanında tarihi postane var ve onu geçince köşede dondurmacı falan olan binaya bakın bir de, köşe kolonu falan hak getire, o çok katlı bina ilk depremde galatasary lisesinin önünde bence.

    Lalehan | 4 June 2010

  23. Birçoğunu biliyorum, çok hoş, nostaljik bir çalışma olmuş.

    demet feyman | 5 June 2010

  24. Harika..Çok nostaljik..Bu değerler Avrupa’lıda olsaydı, hala aynı şekilde kalırdı..Ne kadar da kızsak,işte farkımız..
    İnsanın “özlem”ini artırıyor…Birrçoğunun eski halini hatırlıyor, hüzünleniyorum..Kutlarım..teşekkürler

    Prof.Dr.Siber Göksel | 6 June 2010

  25. Narmanlı yurdu diye gösterilen TOKATLIYAN OTELİ olmasın??
    Karaköyden dönen tramvayların manevra yeri Beyoğlunda değildir .

    Cüneyt Burak | 6 June 2010

  26. 24 ünçü resim kesinlikle Tokatliyan…16.ncı resim ise :solda Tünel postanesi olduğu için tünel son durak….
    Bilginin yanlış yayılmaması için acilen düzeltilmesi ricası ile…(Bilginin kaynağı Beyoğlu Belediyesi ise HİÇŞaşmam :)

    sveta georg | 6 June 2010

  27. HERKEZ GIDER MERSINE; BIZ GIDERÜK TERSINE….

    adil alkan | 6 June 2010

  28. Bu güzel dizini kotaranın ellerine sağlık ve bu resimler gösteriyor
    ki biz elimizdeki bu serveti tam bir mirasyedi müsrifliği ile nasıl
    har vurup harman savurmuşuz,birde avrupaya bakın 300 yıllık
    binalarına bir mücevher gibi bakıyorlar

    kerem saltok | 6 June 2010

  29. eskileri hatırlatan herşey çok güzel insan elinde olmayarak hem üzülüyor hem de seviniyor ancak herşeyde olduğu gibi çok değişiklikler var.
    düşünenlere ve tertip edenlere çok teşekkürler.
    ancak bazı resimlerle yazılar hiç uyuşmuyor keşke biraz dikkatli olunsa

    eskilerden | 6 June 2010

  30. hazirlayanlari kutlarim.onemli olan binalarin gecmis donemdeki goruntusune kavusturulmasi beyoglu’nun tabela kirliliginden kurtarilip acik hava muzesine donusturulmesi

    ece özgünay | 7 June 2010

  31. İstanbul doğduğum ve çocukluğumun geçtiği ve bence bu güne kadar gördüğüm,Dünyanın en güzel ve tabii güzellikleri olan bir metropol. Orada daha önce yaşamış olan nesillerin bu güne kadar geride bırakmış ve bu güzel şehire hediye etmiş oldukları güzel eserleri yanlız Beyoğlu değil tüm eski merkezinde halen bütün yıpratılmalara göğüs geren bütün bina ve meydanlara daha çok yıpranmalara karşı gelecek nesillere gösterebilecek önlemler alınmaya devam etmeye ve bu kültürel mirasa katkıda bulunanlara tebrik ve teşekkürlerimizi sunalım.1950 lerden bu yana modernleşmek adı altında yapılan tüm çirkin yapılaşmalara artık gözümüzü açıp gerek resmi gerekse özel olarak elimizden geleni yapmamız gerekir,çok geç kalmadan oraya gelen göçler bu güne kadar ne getirdiler karşılaştırmak gerekir.Saygılarımla.Kemal Unutma.

    KEMAL UNUTMA | 8 June 2010

  32. Emegi gecen ve gececek olan herkese sonsuz tesekkurler..Bu cesit calısmaların devamını bekliyoruz. Saygılarımla. İnci Ozgor

    Emine İnci Ozgor | 8 June 2010

  33. Bu fotoğrafların pekçoğunu hatırladım ve İstiklal Caddesini ilk gördüğüm gün olan 19 Mayıs 1964 salı gününe kadar çocukluğuma gittim. Hazırlanmasına katkıda bulunan herkese teşekkürler. Ayakta kalmış olan binaların korunup gelecek kuşaklara kalması için çaba harcayanlara da daha fazla teşekkürler….Saygılar. Mustafa BAYAR

    Mustafa BAYAR | 9 June 2010

  34. Tam arşivlik bir çalışma, emeği geçenlere saygılar

    Ekrem | 9 June 2010

  35. istanbul en guzek sehirdir amma rumlar ditikten sonra
    her sey degisti belki kurtler bizden daha iyidirler.

    eleni rozula | 9 June 2010

  36. BU GÜZEL DOSYAYI HAZIRLIYANLARIN ELLERİNE SAĞLIK.
    ÇOCUKLUĞUMDA AYAZPAŞADA OTURDUK. İNANIN O GÜNLERİ TEKRAR,
    YAŞADIM.

    SEVGİ TÜRE SÜDEKAN | 9 June 2010

  37. Hayatimin yarisini disarlarda gecirmeme ragmen, dogdugum sehir olan Istanbulla hep iftahar ettim, bu buyulu sehirle…. Cok guzel calismalar olmakla beraber, bunlarin devamini dilerim…..
    FATMA TANJU BEREKET

    fatma tanju | 9 June 2010

  38. zaman içinde bazılarını yaşadım o zaman anlıyamadık,ama tadını şimdi resimleri görünçe anlıyorum.elinize saglık çok güzel.teşekkürler.

    nevzat dilber | 10 June 2010

  39. emekleriniz icin tewşekkür ederim
    İNCİ pastahanesinde yediğim protofirolları bana hatılattınız
    1960 yılları gibi

    erdos pekcan | 10 June 2010



Principal Riverwalk Pompa İstasyonu Editör: Katie Gerfen                     Des Moines, Iowa’daki en eski mahallelerden biri, Court Avenue Historic District’tir. Geçtiğimiz yıllarda bölge, önemli bir dönüşüm geçirdi, restoranlar, gece hayatı ve loft tarzı yaşam için bir yeni bir merkez oldu. Şehir insanları, özellikle de gençleri, şehir merkezindeki [...]
ARŞİV
Subscribe